Τρίτη, 3 Απριλίου 2018

...Το τροπάριο του θείου έρωτα και της αγάπης, της αμαρτίας και της συγγνώμης, της καθαρότητας και της κάθαρσης, θα απολαύσουμε απόψε...

...«Μαργαριτάρι της βυζαντινής ποίησης και κόσμημα 

της εκκλησιαστικής μελουργίας», το χαρακτηρίζουν οι ειδικοί...
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
«Το τροπάριο της Κασσιανής»

Σήμερα, Μεγάλη Τρίτη, «στο Νύμφιο», οι πιστοί θα κατακλύσουν τους ιερούς ναούς και τα μοναστήρια, για να απολαύσουν έναν από τους δημοφιλέστερους ύμνους της Βυζαντινής Υμνολογίας.
Πρόκειται για το τροπάριο της Κασσιανής, αξιόλογης ποιήτριας που κατέχει ξεχωριστή θέση στην ιστορία των Βυζαντινών γραμμάτων με πολλά κοσμικά και εκκλησιαστικά ποιήματα, συγγράμματα, ύμνους, τροπάρια, κλπ.!
Η μοναχή Κασσιανή, Ικασία ή Κασσία, στο γνωστό σε όλους μας τροπάριο «Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή», μετακινείται στη θέση της αμαρτωλού και βιώνει την ψυχολογία της. Η αμαρτωλός, αντίθετα, μετακινείται στη θέση της Κασσιανής και το τροπάριο γίνεται «ένα ψυχολογικό θρίλερ» για τον πιστό, που, συχνά, ταυτίζει την Κασσιανή με την αμαρτωλό, παρ’ όλο που τα δύο αυτά πρόσωπα δεν έχουν καμία σχέση.
Η αμαρτωλός είναι του Ευαγγελίου εικόνα (Κατά Ματθαίον, ΣΤ.6-13), η Κασσιανή είναι της ποίησης αποθέωση. Η πόρνη (στην οικία του Σίμωνος του λεπρού) βρίσκεται μέσα στην αμαρτία, η Κασσιανή (στο Μοναστήρι που η ίδια ίδρυσε) καθαίρει, μέσω της ποίησης, την αμαρτία της αμαρτωλού.
«Κύριε, την σην δούλην μη παρίδης, ο αμέτρητον έχων το έλεος!»
Το τροπάριο του θείου έρωτα και της αγάπης, της αμαρτίας και της συγγνώμης, της καθαρότητας και της κάθαρσης, θα απολαύσουμε απόψε. «Μαργαριτάρι της βυζαντινής ποίησης και κόσμημα της εκκλησιαστικής μελουργίας», το χαρακτηρίζουν οι ειδικοί.
Άλλοι θα προτιμήσουν να το ακούσουν σε αργό ή σύντομο βυζαντινό μέλος. Άλλοι σε μουσική σύνθεση του Ιωάννη Σακελλαρίδη και άλλοι θα επιλέξουν άκουσμα από τετράφωνες χορωδίες με ή χωρίς συνοδεία οργάνων, καθώς πολλές και ποικίλες είναι οι μουσικές εκτελέσεις του ύμνου.
Πέρα, ωστόσο, από το πρωτότυπο υμνογραφικό και μουσικό κάλλος του μεγάλου δοξαστικού που συγκινεί βαθιά τους πιστούς, έχει αξία να αναφερθούμε και σ’ εκείνους που απέδωσαν τον ύμνο λογοτεχνικά-ποιητικά, ο καθένας με το δικό του τρόπο.
Πρόκειται για κορυφαίους ποιητές και λογοτέχνες (Παλαμάς, Πολέμης, Σπεράντζας κ.ά.) αλλά και γνωστούς επιστήμονες, όπως ο καθηγητής της Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Θεόφιλος Βορέας.
Επιλέξαμε για φέτος από τις πολλές ποιητικές αποδώσεις αυτή του Ιωάννη Πολέμη.

Γιάννης Σπετσιώτης – Τζένη Ντεστάκου

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΟΛΕΜΗΣ

 Το τροπάρι της Κασσιανής

Χριστέ, γυναίκα που έπεσε σε χίλιαις αμαρτίαις,
σαν άκουσε, σαν ένοιωσε τη θεϊκή σου χάρι,
Με μυροφόρας φόρεμα, και σ’ τα δάκρυα πνιγμένη
πριν να Σε θάψουνε στη γη, μύρα γλυκά σου φέρνει.
Ωϊμέ! Φωνάζει, ολόγυρα νύχτα είναι νύχτα μαύρη,
νύχτα που ανοίγει και κεντά τους σαρκικούς μου πόθους,
και σκοτεινή κι’ ασέληνος, της αμαρτίας Έρως.
Δέξαι, Χριστέ, τα δάκρυα που χύνω,
Συ που τραβάς στα σύννεφα της θάλασσας το κύμα.
Λυγίσου, γύρε την καρδιά στους αναστεναγμούς μου
Συ, που ‘γυρες τους ουρανούς στη γέννησί σου απάνω.
Τα’ ανέγγιχτα τα πόδια σου άφες με να φιλήσω
και να σφουγγίσω τα φιλιά με τα πλεκτά μαλλιά μου’
τα πόδια που όταν ήκουσε τον κρότον τους η Εύα
το δειλινό μέσ’ στην Εδέμ εκρύφτηκε από φόβο.
Ταις τόσαις αμαρτίαις μου, τη φοβερή σου κρίση
Ποιος να μετρήση δύναται, Σωτήρ μου ψυχοσώστα;
Μη με θωρής αδιάφορος την ταπεινή σου δούλη
Συ, που έχεις σαν Θεός αμ΄τρτη ευσπλαχνία
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
(Σημείωση: η πρώτη ανάρτηση του άρθρου στο blog έγινε 
την Μ. Τρίτη 10 Απριλίου 2012 με την ποιητική απόδοση του Κώστα Παλάμα)

Δεν υπάρχουν σχόλια: