Η ανατολή του Νέου
Χρόνου να βρει τους Έλληνες και όλους του Λαούς της Γης, με ακμαία την
Αισιοδοξία και την Ελπίδα!
Απαραίτητη
προϋπόθεση, για να γίνει πραγματικότητα η αναζήτηση τους, για μια χαρούμενη και
με ελευθερίες ευτυχισμένη ζωή, χωρίς μέτρα και αποστάσεις ...
Ο
διαχειριστής του blog
ΣΤΑΜ. ΔΑΜΑΛΙΤΗΣ
Παραμονή, 31 Δεκεμβρίου
Τελευταία ημέρα του χρόνου και η εκκλησία
μας γιορτάζει την οσία Μελάνη. Παραμονή, όμως, και της δεύτερης μεγάλης γιορτής
του 12ημέρου. Αύριο, Πρωτοχρονιά, γιορτάζεται η Περιτομή του Χριστού και ο
Άγιος Βασίλειος. Και τι σύμπτωση! Η Αγία Μελάνη και ο Άγιος Βασίλειος, όπως μας
λέει ο συναξαριστής, διέθεσαν τις περιουσίες τους για να ανακουφίσουν τον πόνο
των ασθενών και τις στερήσεις των φτωχών.
Τα κάλαντα
Από το πρωί τα παιδιά ξεχύνονταν στους
δρόμους για να πουν τα κάλαντα, όπως έκαναν και την παραμονή των Χριστουγέννων.
Αρχιμηνιά και αρχιχρονιά/Ψιλή μου
δεντρολιβανιά…
Οι νοικοκυρές ανοίγουν τα σπίτια τους, τα
φιλεύουν με τα παραδοσιακά γλυκά των ημερών, κουραμπιέδες και μελομακάρονα, μα
εκείνα περιμένουν και τον …κόπο τους. Κάποια πρωτοτυπούν και αντί για τα
συνηθισμένα κάλαντα λένε τα…
Και νέο έτος αριθμεί/η
του Χριστού Περιτομή
και η μνήμη του
Αγίου/Ιεράρχου Βασιλείου…
στον ίδιο σκοπό με το «Αρχιμηνιά…».
Ο Αντώνης Δ. προτιμούσε τ’ αρβανίτικα
κάλαντα:
Μίρσε τε βίνjε βίτι ι ρι/Καλώς ήρθε ο νέος χρόνος
Μίσε τε να πέλκj ένjε/Καλά να μας αρέσει
Γκjεγκjουνιβλέζεργκjεγκjουνι/Ακούστε αδέλφια ακούστε…*1
Λέγανε τα παιδιά τα κάλαντα όλο το πρωινό και, με μια μικρή διακοπή το μεσημέρι, συνέχιζαν μέχρι που έπεφτε το σκοτάδι και επέστρεφαν στο σπίτι. Μετρούσαν τον …κόπο τους, σχεδίαζαν τις αγορές τους και ετοιμάζονταν για την επομένη.
Ο ρόλος
Γύρω στις δέκα, οι μεγαλύτεροι, άρχιζαν να μαζεύονται στα Μαντράκια, για τον «ρόλο», το παιχνίδι των ημερών. Μέσα στις επόμενες ώρες τα Μαντράκια ασφυκτιούσαν από κόσμο.
Από τη μια άκρη μέχρι την
άλλη ομάδες παιχτών έστριβαν τα χάλκινα νομίσματα του Όθωνα, τις ασημένιες
δεκάρες του Γεωργίου Α΄ καθώς και κέρματα της εποχής. Πολλοί περίεργοι
«κύκλωναν» τις ομάδες του ρόλου και σχολίαζαν κερδισμένους και χαμένους άλλοτε
με νεύματα και άλλοτε με φωνή, που μόλις ακουγόταν... Ο ρόλος, έτσι και
ξεκινούσε την παραμονή, σταματημό δεν είχε! Θυμάμαι ομάδες που κρατούσαν το
παιχνίδι μέχρι τα μεσάνυχτα της επομένης! Όταν έπεφτε το σκοτάδι οι παίχτες
στήνονταν κάτω από το φως της κολώνας. Μερικοί από αυτούς το εκμεταλλεύονταν
και πετούσαν το νόμισμα χωρίς περιστροφή. Έστριβαν, όπως λέγαμε, «κοκράνικα»!
Μερικές χρονιές το κρύο ήταν τσουχτερό και
άλλες η δυνατή βροχή απειλούσε να διακόψει το παιχνίδι. Οι …προνοητικοί άνοιγαν
τις ομπρέλες τους. Τα χέρια, ξυλιασμένα, με δυσκολία έστριβαν το νόμισμα. Τα
κορμιά έτρεμαν από το κρύο, την υγρασία και την αγωνία του παιχνιδιού, που
συνεχιζόταν χωρίς σταματημό. Στην άλλη πλευρά της πόλης, στα καφενεία του
Λιμανιού, στρώνονταν οι πράσινες τσόχες για το 31 και τ’ άλλα τυχερά παιχνίδια,
καθώς το βράδυ της παραμονής, έστω και σιωπηρά, όλα επιτρέπονταν…
Η αλλαγή του χρόνου
Τα μεσάνυχτα, όταν το ρολόι της Παναγίας
χτυπούσε δώδεκα φορές, οι καμπάνες και των δύο εκκλησιών σήμαιναν ακατάπαυστα
και άναρχα διαλαλώντας την έλευση του νέου χρόνου. Εμείς, μικρά παιδιά,
απολαμβάναμε την …«ταραχή» στα ζεστά μας σκεπάσματα.
Συνέβαιναν, όμως, και πολλά ευτράπελα
μεταξύ των επίδοξων «καμπανοκρούστηδων» και των υπεύθυνων των ναών με
αποκορύφωμα τα γεγονότα του 1969, όταν χρειάσθηκε η επέμβαση της αστυνομίας για
να βρεθεί λύση. Για λίγα χρόνια ακόμη οι καμπάνες συνέχισαν να σημαίνουν στην
αλλαγή του χρόνου, «υπό επιτήρηση»…
Το έθιμο τελείωσε άδοξα στα μέσα της
10ετίας του 1970. Άλλωστε μετά από μερικά χρόνια τα σχοινιά στις καμπάνες
καταργήθηκαν και οι κωδωνοκρουσία γινόταν με …«εντολή» της ηλεκτροκίνησης.
Επανήλθε, αν είμαι καλά πληροφορημένος, τα τελευταία χρόνια, αφού προηγήθηκε
συνεννόηση τού τότε Προέδρου της Κοινότητας Ι. Γ. με τον εφημέριο του Ναού. Τα
«περί καταργήσεως των καμπανοκρουσιών» για την αλλαγή του χρόνου γράφονται με
κάθε επιφύλαξη.
Ο ασπροπόδαρος (αρβ. Κ-μπ-μπάρδης)
Προτού χτυπήσουν οι καμπάνες της
πρωτοχρονιάτικης λειτουργίας στους δρόμους της Ερμιόνης έκαναν την εμφάνισή
τους οι Ασπροπόδαροι! Παιδιά, που είχαν στη ζωή και τους δύο γονείς, θα έκαναν
το καλό ποδαρικό στα σπίτια που τους το είχαν ζητήσει. Χτυπούσαν την πόρτα του
σπιτιού και έμπαιναν προσεχτικά μέσα με το δεξί. Οι νοικοκυραίοι τα
καλοδέχονταν με χαμόγελα, όνειρα και ελπίδες. Τα ασήμωναν βάζοντας στην κάλτσα
του δεξιού ποδιού χρήματα, τυλιγμένα «συμβολικά» σε ολόλευκο βαμβάκι. Του
πρόσφεραν γλυκίσματα και δώρα. Η μικρή τελετή τελείωνε με την ανταλλαγή των
ευχών και το ζεστό ξεπροβόδισμα του Ασπροπόδαρου.
- Άντε
πουλάκι μου, να μας φέρεις και φέτος τύχη, όπως πάντα. Να είσαι καλότυχος!
Πολλές φορές βέβαια το σκηνικό ήταν «σοφά σκηνοθετημένο» και γινόταν κατόπιν
προσυνεννόησης προκειμένου οι ευχές να… «πιάσουν» και η οικογένεια να έχει όλα
τα καλά του Θεού! Προτιμούσαν πάντοτε τα μικρά παιδιά που η τύχη τους ακόμη
είναι αδούλευτη «για να ανοίξει το σπίτι». Εγώ, για χρόνια πήγαινα Ασπροπόδαρος «στην
κυρά Μαριγούλα του μπάρμπα Γαβρίλη του Γεωργίου, του ταχυδρόμου», που
κάθονταν δίπλα στο πατρικό μου σπίτι. Ήμουν το γούρι τους!
Ανήμερα στην εκκλησία
Δεξιοτέχνης ο παπα-Μιχάλης στο ταυτόχρονο
χτύπημα της μεγάλης και της μεσαίας καμπάνας έδινε το σύνθημα για το ξεκίνημα
του όρθρου της εορτής. Σηκωνόμαστε γρήγορα και η πρώτη μας δουλειά ήταν ν’
ανοίξουμε τα διπλωμένα χαρτιά με τους μπο(υ)ναμάδες, που μας είχε φέρει ο Αϊ -
Βασίλης. Θυμάμαι εκείνα τα δώρα… Ήσαν όμορφα, φτηνοπράγματα που γέμιζαν τις
ώρες του παιχνιδιού τις επόμενες μέρες...
Με τη δεύτερη καμπάνα, γύρω στις οκτώ, ο
κόσμος άρχιζε να γεμίζει τις εκκλησίες. Στη θεματογραφία των ύμνων του όρθρου συνδέεται
αριστοτεχνικά το περιεχόμενο των δύο εορτών της Περιτομής και του Αγίου
Βασιλείου. Ακολουθεί η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, ακούγεται το
μεγαλυνάριο «Τον Ουρανοφάντορα του Χριστού…» και διαβάζεται η οπισθάμβωνος
ευχή, «Ο θυσίαν αινέσεως…». Γύρω στις 10:30 π.μ. χαρμόσυνες κωδωνοκρουσίες
αναγγέλλουν το τέλος της λειτουργίας. Οι πιστοί ανταλλάσσουν τις καθιερωμένες
ευχές «Χρόνια Πολλά - Καλή Χρονιά» και επιστρέφουν στα σπίτια τους.
Υπήρχε η συνήθεια από τις αρχές του 20ου αιώνα,
ίσως και παλαιότερα, την ημέρα της Πρωτοχρονιάς ο οικείος Μητροπολίτης να
λειτουργεί στην Ερμιόνη. Σύμφωνα μ’ αυτά που αναφέρει ο Νικόλαος Χαλιορής στο
βιβλίο του «Υδρέικα Λαογραφικά - Πειραιεύς 1931», ο Μητροπολίτης
έφευγε λίγες μέρες πριν από τα Χριστούγεννα από την έδρα του και ανήμερα της
εορτής λειτουργούσε στο Κρανίδι και επέστρεφε στην Ύδρα τα Θεοφάνια. Έτσι
μοίραζε τις τρεις μεγάλες εορτές: Χριστούγεννα στο Κρανίδι, Πρωτοχρονιά στην
Ερμιόνη, Θεοφάνια στην Ύδρα.
Το κόψιμο της βασιλόπιττας
Στα ερμιονίτικα σπίτια το κόψιμο της
βασιλόπιττας, φτιαγμένης με αγνά υλικά και με τον παρά (νόμισμα), που είχε
βάλει η νοικοκυρά, γινόταν συνήθως την ώρα του μεσημεριανού τραπεζιού. Την
έκοβε ο πατέρας, πριν από το φαγητό, σε ισομεγέθη κομμάτια ως εξής: Το πρώτο,
το αφιέρωνε στον Χριστό, το δεύτερο στην Παναγία και το τρίτο στην ημέρα και
στον Μέγα Βασίλειο. Τα υπόλοιπα μοιράζονταν στα μέλη της οικογένειας αρχίζοντας
από τον πατέρα, τη μητέρα και τα παιδιά κατά ηλικία. Αν υπήρχαν παππούδες και
γιαγιάδες έκοβε και σ’ αυτούς κομμάτι, όπως και στους συγγενείς και φίλους που
παρευρίσκονταν στο πρωτοχρονιάτικο τραπέζι. Το προτελευταίο κομμάτι ήταν του
φτωχού και το τελευταίο του σπιτιού, των κτημάτων και των άλλων περιουσιακών
στοιχείων.2
Μετά το φαγητό, αν ο τυχερός ήταν μέλος
της οικογένειας, έδινε τον παρά στη μητέρα που το φύλαγε στα εικονίσματα, για
να φέρνει πάντα το καλό και την ευλογία στο σπίτι. Αν υπήρχαν μικρά παιδιά στο
τραπέζι για να μη στεναχωρηθούν και κλάψουν, η μητέρα συνήθως, έκρυβε στο
κομμάτι τους ένα νόμισμα για να πιστεύουν ότι αυτά είναι τα τυχερά της χρονιάς.
Το ίδιο άλλωστε γίνεται και στις μέρες μας…
Αρχές της 10/ετίας του 50. Ήμουν μαθητής
της Β΄ τάξης του Δημοτικού, όταν η δασκάλα, μετά τις γιορτές, μάς έβαλε έκθεση
με θέμα πώς περάσαμε τις διακοπές των Χριστουγέννων. Μας είπε, μάλιστα, ότι
μπορούμε να γεμίσουμε και τις δυο σελίδες του τετραδίου μας, καθώς θα έχουμε να
γράψουμε …πολλά! Ένας συμμαθητής, αφού έγραψε πέντε-έξι γραμμές για το πώς
πέρασε τις ημέρες αυτές, στάθηκε στο κόψιμο της πίτας και έγραψε: «Κόψαμε
και την πίτα και τον παρά τον βρήκα εγώ». Στη συνέχεια γέμισε και τις
δύο σελίδες με τη φράση: «Εγώ τον βρήκα τον παρά, εγώ τον βρήκα τον
παρά, εγώ τον βρήκα τον παρά….». Τελικά η δασκάλα ρώτησε τους δικούς
του, αν πραγματικά τον είχε βρει και για τον λόγο αυτό είχε μεγάλη χαρά. Οι
γονείς, όμως, το διέψευσαν και είπαν ότι ο παράς έπεσε στην αδελφή του!
Σήμερα, εβδομήντα και πλέον χρόνια μετά,
κάποια από τα έθιμα αυτά ο οδοστρωτήρας του χρόνου τα εξαφάνισε. Όσα κατάφεραν
να διατηρηθούν, έγινε αντιληπτό ότι έπρεπε να εκσυγχρονισθούν, για να μπορέσουν
να επιζήσουν!
ΣΗΜ.
1. Τα
αρβανίτικα κάλαντα θυμήθηκε το καλοκαίρι του 2003 σε εκδήλωση του Ερμιονίτικου
Συνδέσμου για τους Αρβανίτες και την αρβανίτικη γλώσσα στην Ερμιόνη, ο
αείμνηστος καθηγητής των Μαθηματικών, Κώστας Παπαμιχαήλ, ένας γνήσιος
Ερμιονίτης...
Άλλωστε σε πολλές περιοχές της νησιώτικης
και στεριανής Ελλάδας λέγονται κάλαντα με διαφορετικούς σκοπούς, στίχους και
ντοπιολαλιές, που τα συνοδεύουν ενδιαφέροντα, ήθη, έθιμα και παραδόσεις.
2. Την ειδική
αυτή τελετή γύρω από την πίτα, με το ιεραρχικό μοίρασμα των κομματιών για την
ανεύρεση του παρά από τον τυχερό του τραπεζιού, λέγεται ότι την έφεραν στην
Ελλάδα οι Φράγκοι με τις Σταυροφορίες.
Αλίμονο σ’ αυτούς τους συμπολίτες μας πελάτες της Τράπεζας, που σκεπτόντουσαν μέρες που είναι αν ξεμείνουν από μετρητά θα έκαναν ανάληψη ή
άλλη πράξη από το εν λόγω ΑΤΜ.
Και μη μας πουν οι υπεύθυνοι της Τράπεζας, πως μπορούν οι
πολίτες – πελάτες τους να κάνουν ανάληψη από άλλης Τράπεζας ΑΤΜ εδώ στην Ερμιόνη.
Διότι με αυτή τη λογική, μπορεί και οι άλλες Τράπεζες να
αφήνουν ανενεργά και τα δικά τους ΑΤΜ. - και τότε;;; ….
ΣΤΑΜ. ΔΑΜΑΛΙΤΗΣ
Ανάρτηση στο blog αφιερωμένη εξαιρετικά…
Με επικεφαλής τον πρόεδρο του Συλλόγου των Απανταχού
Κρανιδιωτών «Εμμανουήλ Π. Ρέπουλης» κ. Δημήτρη Καμιζή ιατροφιλόσοφο. *1
η συντακτική ομάδα που την αποτελούσαν οι συμπολίτες μας-
Δημήτρης Αντωνόπουλος Δικηγόρος Αθηνών –
γνώστης της τοπικής ιστορίας και μύστης του Εμμ. Ρέπουλη, Μυρσίνη Γ. Σαμαρά
φιλόλογος – συγγραφέας, Θεόδωρος Σκαρτσιάρης Πολιτικός μηχανικός – φιλίστορας
και Γιάννης Μ. Σπετσιώτη Επίτιμος Σχολικός Σύμβουλος Ειδικής Αγωγής-
συγγραφέας, εργάστηκε άοκνα και προς όλες
τις κατευθύνσεις για τη συλλογή της ύλης του βιβλίου.
Μελέτησε τα πρακτικά των συνεδριάσεων της Βουλής, τα φύλλα
των τότε εφημερίδων, τα έγγραφα των Γ.Α.Κ. και του αρχείου της Ακαδημίας
Αθηνών, καθώς και τη σχετική βιβλιογραφία του Εμμ. Ρέπουλη.
Έτσι, κατάφεραν με ακαταπόνητη έρευνα, να συλλέξουν αυτό το
πολύ ενδιαφέρον υλικό, που αποτελεί και
την ύλη του βιβλίου.
Νομίζω, πως πρέπει να τους
συγχαρούμε και να τους ευχαριστήσουμε για τη σημαντική προσφορά τους αυτή στην
τοπική ιστορία.
Θεωρούμε, πως εσείς αγαπητοί εκπαιδευτικοί, έχετε το προνόμιο
να επεξεργαστείτε την ύλη του βιβλίου και να την προσφέρετε στους μαθητές.
Έτσι προχωρούν και προοδεύουν οι ανθρώπινες κοινωνίες...
Εκπολιτίζονται, εξελίσονται και κάθε γενιά γράφει τη
δική της ιστορία, αναλογίζομαι...
Σημείωση:
- Ιατροφιλόσοφοι, (και χωρίς εισαγωγικά)... ήταν
σπουδαία πρόσωπα, που ασκούσαν το ιατρικό λειτούργημα, ενώ παράλληλα
ασχολούνταν με τη μελέτη της Φιλοσοφίας, της Ιστορίας και των άλλων ανθρωπιστικών
επιστημών
ΣΤΑΜ. ΔΑΜΑΛΙΤΗΣ
Επιλογές από το προσωπικό μου αρχείο - Δεκέμβριος 2016
Ευχές με καλά λόγια για εμένα και τη δημοσιογραφική μου πορεία …
...από τον «υμνητή» του Κρανιδίου και ευρύτερα της Ερμιονίδας Θοδωρή Καραβά, στο βιβλίο του “Ψυχή βαθειά” ο οποίος συνεχίζει με τη συγγραφή και άλλων κειμένων για την πόλη και τους κατοίκους της, που την ερωτεύτηκε θα λέγαμε παράφορα, στα αχνά εφηβικά του χρόνια!!…
=====================================================================================================
Σ’ ευχαριστώ Θοδωρή και εύχομαι να’ σαι καλά.
Κι' ακόμα, να
συνεχίζεις να γράφεις, με αυτή την αύρα
των ειλικρινών και
αυθόρμητων συναισθημάτων σου,
που είναι και το
ζητούμενο στις ανθρώπινες κοινωνίες,
ειδικά στις μέρες μας...
Ωστόσο, θεωρώ, πως αναφέρεσαι με υπερβολή στο πρόσωπό μου. Παρά ταύτα, στα άδυτα της ψυχής του κάθε ανθρώπου υποκλίνομαι με σεβασμό!!
ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΜΕ ΥΓΕΙΑ
ΣΤΑΜ. ΔΑΜ.
| |
| |
Το σπουδαίο αυτό έργο που αποτελείται από 410 σελίδες, δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί, χωρίς την ευγενική χορηγία της Κρανιδιώτησσας κας Δήμητρας Δέμου – Φωστίνη, η οποία αγκάλιασε με ιδιαίτερη θέρμη και αγάπη, την έκδοση του βιβλίου του Συλλόγου των Απανταχού Κρανιδιωτών «Εμμανουήλ Ρέπουλης»
Στο
σύλλογο αυτό η κα Φωστίνη είναι αντιπρόεδρος.
Τέτοιες πράξεις, φανερώνουν, ότι υπάρχουν ακόμα άνθρωποι στο Δήμο μας που σέβονται τις καταβολές τους,
τιμούν την ιστορία του και προβάλλουν πρόσωπα από το ένδοξο παρελθόν του!
Θεωρούμαι, ότι οι πράξεις τους πρέπει να βρούν και άξιους μιμητές…
Στον πρόλογο από τον κ. Θανάση Χρήστου, Καθηγητή Νεότερης & Σύγχρονης Ιστορίας, Πρόεδρο του Τμήματος Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμού Αγαθών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου .
Επιμέλεια - Παρουσίαση
ΣΤΑΜ. ΔΑΜΑΛΙΤΗΣ
Παρέα κάθε μέρα με ένα
ζευγάρι Γάλλων εθισμένοι και αγκαλιασμένοι… με τη γαλάζια Θέα, πάντα γαληνεμένη και
μαγική στον Ερμιονικό κόλπο!
Σήμερα και ένας Θεός ήλιος πάνω από τα κεφάλια μας…
Στην καφετέρια του Νεκτάριου Φοίβα στα "Μαντράκια" ένα ζευγάρι που έπινε στην παραλία τον καφέ του, με ρώτησε αν είναι κρύα η θάλασσα και τους είπα όχι, γιατί φοράω τη στολή.
Μετά έκανα στροφή και κολύμπησα με
ελεύθερο (κρόουλ) μέχρι τη βίλλα «Μαρκό» και επιστροφή εκεί που βούτηξα…
Μια τέτοια άθληση μέχρι τον πρώτο μήνα του χειμώνα και ο Θεός
ξέρει μέχρι πότε - πολύ περισσότερο στην ηλικία των 81 χρόνων, δημιουργεί παράξενα συναισθήματα και εκεί ανακαλύπτεις όταν τα
βιώνεις κάτι ανεξήγητο, που σε γοητεύει αφάνταστα!!
Χρόνια Πολλά με όλη την αρμύρα της θάλασσας...
ΣΤΑΜ. ΔΑΜΑΛΙΤΗΣ
Χριστουγεννιάτικη περιπέτεια στη Σαλαμίνα
(Αποσπάσματα από το ομώνυμο διήγημα
του αείμνηστου μουσικολόγου Νίκου Σαλτάρη
– Επιμέλεια:
Γιάννη Μ. Σπετσιώτη)
Παραμονή
Χριστουγέννων. Ύστερα από εκείνη την ξαφνική γερή μπόρα που μας είχε
κλείσει στη στάνη φίλων μας βοσκών στο δάσος «Κανάκιανι» της
Σαλαμίνας, μετά τα μεσάνυχτα, σαν αποστραγγίστηκαν κάπως τα πολλά βροχόνερα,
κινήσαμε για τον γυρισμό. Προχωρούσαμε ανεβαίνοντας. Σε λίγο αγνάντια μας σε
αρκετή απόσταση φάνηκαν φώτα από το μοναστήρι του Άι Νικόλα που όσο πλησιάζαμε
ξεχώριζε καθαρότερα. Ζυγώνοντας ακόμη περισσότερο είδαμε ότι ήσαν φωτισμένα όλα
τα κελιά του ξενώνα.
- Θα ‘χουν έρθει μουσαφίρηδες προσκυνητές αποβραδίς είπε
ο σύντροφός μου κόβοντας τη σιωπή που κρατούσε σ’ όλη αυτή την ανηφοριά της πορείας
μας. Συνάμα έφτανε στ’ αυτιά μας από κει αχνόσβεστος σαν λαθευτά ο ήχος
μελωδίας.
- Άκου! Μίλησε πάλι ο Πλάκο-Λιότσης. Γρικάς; Θάχουνε
φερμένο και παπά οι ξένοι κατά πως το συνηθάνε για τα Χριστούγεννα. Όταν
προχωρήσαμε ακόμη λίγα λεπτά, ακούσαμε κοντοζυγώνοντας να φτάνουν ως εμάς
καθαρόηχα από τον ναό οι ψαλμωδίες για την Άγια Νύχτα. Ξεχωρίζαμε τους ψάλτες,
που μελωδούσαν τον Θεό Βασιλέα που ως άνθρωπος - βρέφος ήρθε μια
τέτοια νύχτα, λυτρωτής των ποιμένων.
Βιάζοντας
λίγο τ’ άλογα φτάσαμε στην εξώπορτα της Μονής. Ξεπεζέψαμε. Ο γέρος πήρε τα δύο
ζώα και τράβηξε να τα οικονομήσει στον στάβλο του μοναστηριού. Εκεί έξω στη
νύχτα στάθηκα μονάχος. Ένοιωθα τόσο όμορφα! Μ’ έντυνε ο υγρός αγέρας του δάσους
και με εύφραιναν τα αρώματά του.
Ο
γείτονας μού ζήτησε να πάμε μέσα.
- Έμπα, του είπα. Σε λίγο έρχομαι κι εγώ!
Μπήκε.
Έμεινα πάλι μονάχος κι άκουγα που έψαλαν από τον «Πολυέλαιο» τον ψαλμό Ρμν
(148) τους τελευταίους στίχους. «Οι φοβούμενοι τον Κύριον, ευλογήσατε τον
Κύριον». Και στη συνέχεια, άρχιζαν για το μάκρος της πολύωρης
Χριστουγεννιάτικης νύχτας και για το εορταστικό της ημέρας να μελωδούν
αποσπάσματα από τα «κρατήματα» τα λεγόμενα «τερερεμ». Όποιος δεν έτυχε να
γνωρίζει κάτι πληροφοριακό γι’ αυτά, όταν ακούει τις ακατανόητες αλλά με
σημασία συμβολικές συλλαβές του (τε, ρι, ρε, ρου, ρε) απορεί, παραξενεύεται,
παρεξηγεί και παρερμηνεύοντας κατακρίνει. Όμως μ’ αυτές τις συλλαβές μιμούνται
οι ψάλτες τα όσα περιλαμβάνει αυτός ο ψαλμός (148), που προτρέπει να απευθύνει
αίνεση και ύμνους στον Δημιουργό «Πάσα η κτίσις». Όλα τα πλάσματά του
έμψυχα και άψυχα κάθε είδους με τον δικό τους τρόπο.
Έτσι
ακούμε τους ψάλτες «τη ζώσα κιθάρα» να μελωδούν μιμητικά αυτή τη συμφωνία,
καταπώς το προτρέπουν οι ψαλμικοί στίχοι του ποιητή Βασιλέα Δαυίδ: «Αινείτε το
ύδωρ το υπεράνω των ουρανών» ενώ μέσα στο ναό οι ψάλτες
ψαλμωδούσαν «το κράτημα η ποταμίς» σύνθεση του Θεόδωρου Λάσκαρη
αυτοκράτορα της Νίκαιας με τα «ρι, ριρί, ρο, ριρρό», όμοιος ήχος με
το τρεχούμενο νερό. Ταυτόχρονα σαν «ισοκράτημα» της υμνωδίας εκείνης
ερχόταν στ’ αυτιά μου αντιφώνηση απ’ τα νεροστραγγίσματα κάτω στο
ρέμα «ριρροορουού, ριρρορουού». Οι ψάλτες του δεξιού χορού συνέχιζαν
μίμηση των κατοπινών στίχων του ψαλμού ενώ ταυτόχρονα προς τα δυτικά στον όρμο
του Κανιάκι βοερή, αποφουρτουνιασμένη, η απράυντη θάλασσα, γεμάτη χλαπαταγή της
ρεστίας μαζί με τον παφλασμό του αντιμάμαλού της στα βράχια, βαρυγκομούσε.
Οι
ψάλτες του αριστερού χορού συνέχιζαν το «αινείτε πάντα ερπετά, πτερωτά,
πετεινά» και σε περίτεχνο μέλος συμφωνούσαν τα συρτά ηχήματα των ερπετών,
τα τερετίσματα και των πουλιών τα κελαδήσματα… ενώ σύγκαιρα, σαν να μην ήθελε
να λείψει, ακούστηκε μέσα από τα κοντινά πεύκα το λάλημα του πουλιού της
νύχτας.
Και
τι θάμα! Γλυκασμός ψυχής την ώρα εκείνη! Παρέκει από τα πλάγια του βουνού ο
γεροβοσκός με γιους, θυγατέρες και εγγόνια όμοια όπως εκείνοι της Βίβλου οι
ποιμένες της Άγιας Νύχτας στη Βηθλεέμ και σαλαγητά τα ίδια με τα «κρατήματα»
των μοναχών της Άγιας Μονής.
Οι
βοσκοί οδηγούσαν στη βοσκή τα κοπάδια τους. Το μαρτυρούσε η αρμονία του ήχου
των τροκανιών. Τα βελάσματα «εμέεε» των προβάτων. «Αινείτε νεανίσκοι και
παρθένοι, πρεσβύτεροι μετά νεοτέρων. Πάντα τα κτήνη τα άστρα, οι άγγελοι
αινείτε εν χορδαίς και οργάνοις».
Αφουγκραζόμουν
τα πάντα, συγκινημένος ως τα τρίσβαθα της ψυχής μου. Άκουγα, συλλογιόμουν και
σώπαινα. Αισθανόμουν πως και εγώ τόση ώρα έμενα βουβός, εγώ ο απειροελάχιστος
μέσα στο σύμπαν, εγώ το πήλινο σκεύος εκεί έμενα άναυδος και άηχος μέσα σ’ αυτή
την ένα γύρω μου ηχηρή, υμνητική μυσταγωγία! Μέσα στο σύμπλεγμα όμως της
γιορταστικής αυτής συμφωνίας ήμουν δεμένος και μέτοχος με τη σιωπή μου,
ευλαβική προσφορά στο θαύμα! Προσμένοντας κι εγώ ναρθεί να γεννηθεί αυτός, που
για όλα «είπε και εγεννήθησαν… εκείνος που ενετείλατο και τα πάντα
εκτίσθησαν…» (ψαλμός 148).
Χρόνια
Πολλά
.jpg)
Της εύχομαι να είναι πάντα με γαληνεμένη τη ψυχή της, με διαύγεια πνεύματος και προσφορά στην ιδιαιτέρα μας πατρίδα την Ερμιόνη που την αγάπησε παράφορα!!
– Γι’ αυτό και
εμείς την αγαπήσαμε!
Εύχομαι ακόμα. να χαίρεται και να την χαίρονται αυτοί που τη
σέβονται και την αγαπούν.
ΣΤΑΜ. ΔΑΜ.
Η νέα έκδοση με πολύ – πολύ σημαντικά ιστορικά στοιχεία έγινε από τον
ΣΥΛΛΟΓΟ ΤΩΝ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΚΡΑΝΙΔΙΏΤΩΝ «ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΕΠΟΥΛΗΣ»
Σήμερα πριν το μεσημέρι δέχθηκα μια αναπάντεχη επίσκεψή στο
σπίτι μου στην Ερμιόνη από τον πρώην Δήμαρχο Κρανιδίου και Ερμιονιδας κ Δημήτρη
Καμιζή, που μετά τη χθεσινή θύελλα… όπως αναφέρθηκα στην πιο κάτω ανάρτηση,
γέμισε γαλήνη και αγαλλίαση το σπίτι μου.
«Ποιος καλός αέρας σας έφερε στο σπίτι μου κ. Δήμαρχε» ρώτησα: Ο ο κ. Καμιζής έμπλεος χαράς και ευτυχίας που απεικονιζόταν στα μάτια του, βγάζει από μια τσάντα το βιβλίο και άρχισε με πάθος να μου μιλάει γι’ αυτό.
Ευχαρίστησα τον κ. Καμιζή που μου έκανε την τιμή να φέρει
προσωπικά το βιβλίο στο σπίτι μου.
Κάνω μια πρόχειρη παρουσίαση του βιβλίου και μετά θα το διαβάζω σιγά – σιγά και όπως το φαντάζομαι, έχω πολύ δουλειά να κάνω με αποσπασματικές αναρτήσεις στο blog για το περιέχομενό του.
Στην πρώτη μικρή παρουσίαση σας δίνω το εμπροσθόφυλλο του βιβλίου, το
αφιέρωμα σε εμένα του κ. Καμιζή και τον πρόλογο από τον ίδιο.
ΣΤΑΜ. ΔΑΜΑΛΙΤΗΣ
