Των Αγίων Πάντων
του Γιάννη Μ. ΣπετσιώτηΜία εβδομάδα μετά την Πεντηκοστή, Κυριακή της Γονατιστής την ονομάζει ο λαός μας, όπου το Πνεύμα το Άγιο με τη μορφή πύρινων γλωσσών κατέβηκε και «εκάθισε εφ’ ένα έκαστον των μαθητών», η Εκκλησία μας τιμά τους Αγίους Πάντες, οι οποίοι αποτελούν τον ζωντανό καρπό της καθόδου του Αγίου Πνεύματος.
Το συναξάρι της ημέρας περιγράφει με υπέροχο τρόπο αυτό το θαύμα: Ενώ η φωτιά από τη φύση της ανεβαίνει προς τα επάνω και το χώμα πέφτει προς τα κάτω, την Πεντηκοστή έγινε η μεγάλη ανατροπή: «Το Άγιο Πνεύμα κατέβηκε στη γη σαν πνευματική φωτιά, χαρίζοντας στην ανθρώπινη, χοϊκή (χωματένια) φύση μας τη δυνατότητα να ανυψωθεί στον ουρανό».
Έτσι, ενώ την προηγούμενη Κυριακή βιώσαμε την κάθοδο και την πνοή του Αγίου Πνεύματος, σήμερα, Κυριακή των Αγίων Πάντων, αντικρίζουμε τους πνευματικούς Του καρπούς. Με απλά λόγια, την Πεντηκοστή η Εκκλησία «μάς αποκάλυψε τον Θεό της», ενώ σήμερα «μας παρουσιάζει τους Ανθρώπους της».
Αυτό το αναρίθμητο νέφος Αγίων και Μαρτύρων περιλαμβάνει αμέτρητους άνδρες και γυναίκες που παρέμειναν άγνωστοι στην ανθρώπινη ιστορία. Δεν καταγράφηκαν στα επίσημα Αγιολόγια, ούτε γνωρίζουμε τις ημερομηνίες της κοίμησής τους. Ωστόσο, είτε μέσα από τον μαρτυρικό τους θάνατο είτε μέσα από τη σιωπηλή και καθαρή τους βιοτή (ζωή), «στόλισαν και στεφάνωσαν» την Εκκλησία. Ο κοινός τους εορτασμός υπογραμμίζει τη μεταξύ τους ενότητα και δοξάζει τον Θεό.
====================================================================================
Σε αυτό το πνεύμα, η αείμνηστη Κυριακούλα Μ. Παπαμιχαήλ, κτητόρισσα του ναού στο νέο κοιμητήριο της Ερμιόνης, είχε τη σοφή έμπνευση να αφιερώσει το ένα κλίτος της εκκλησίας στους Αγίους Πάντες.
============================================================
Στους ίδιους Αγίους είναι αφιερωμένο ένα ακόμη ξωκλήσι του 1953 νοτιοανατολικά του Ηλιοκάστρου, καθώς και η Ιερά Μονή των Αγίων Πάντων στις Σπέτσες, όπου ιερουργεί ο Ερμιονίτης αρχιμανδρίτης Χριστόφορος (Χρίστος) Φραγκούλης.
Παρατηρώντας κανείς φορητές εικόνες της εορτής από τον 18ο και 19ο αιώνα, ξεχωρίζει μια συγκλονιστική λεπτομέρεια: Ανάμεσα στις αμέτρητες μορφές των Αγίων εικονίζεται και ο «δίκαιος» ληστής. Είναι εκείνος που με την ολιγόλογη ομολογία του επάνω στον Σταυρό, «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ Σου», αξιώθηκε να γίνει ο πρώτος άνθρωπος που πέρασε τις πύλες του Παραδείσου. Σε όλες, λοιπόν, τις παραπάνω εικόνες, περίοπτη θέση στον χορό των Αγίων Πάντων κατέχει ο ληστής που σώθηκε την ώρα της Σταύρωσης. Οι αγιογράφοι τον παρουσιάζουν μπροστά στην πύλη του Παραδείσου, να κρατά τον σωτήριο σταυρό του μαρτυρίου του, φέροντας επιγραφές όπως «δίκαιος», «μετανοών» ή «σεσωσμένος». Μία από αυτές τις σπάνιες εικόνες παρουσιάζουμε σήμερα.
Στοιχεία εικόνας
Χρονολογία: 1801, πλ. 32 εκ., ύψος 39,8 εκ.
Τόπος: Απόζαρι Καστοριάς, Ιερός Ναός Αγίου Λουκά
Φορέας: Υπουργείο Πολιτισμού
Φορέας προστασίας: Εφορεία Αρχαιοτήτων Καστοριάς
Είδος: Εικόνα φορητή
Περιγραφή
Στην εικόνα παριστάνεται η σύναξη των Αγίων Πάντων, θέμα που αποτελεί τμήμα της Δευτέρας Παρουσίας και έχει καθιερωθεί ήδη από τον 15ο αιώνα.
Η σύνθεση της εικόνας αναπτύσσεται σε δύο ζώνες. Στο κέντρο της άνω ζώνης δεσπόζει ο ένθρονος Χριστός πάνω σε νεφέλες, ενδεδυμένος με πορφυρό χιτώνα και γαλάζιο αρχιερατικό ωμοφόριο. Με το δεξί Του χέρι ευλογεί, ενώ στο αριστερό κρατά κλειστό Ευαγγέλιο. Τον Κύριο πλαισιώνουν η Παναγία και ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος σε στάση δέησης. Γύρω από την κεντρική παράσταση αναπτύσσεται η ουράνια σύναξη από αγγέλους, προφήτες, αποστόλους, αγίους, οσίους και μάρτυρες, άνδρες και γυναίκες. Στην κορυφή, μέσα από τα σύννεφα, προβάλλουν ο Σταυρός και το Άγιο Πνεύμα υπό μορφήν περιστεράς. Στη βάση της ίδιας ζώνης ξεχωρίζουν οι Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη, κρατώντας τον Τίμιο Σταυρό.
Στην κάτω ζώνη, που αναπαριστά τον Παράδεισο, εικονίζονται τρεις ανδρικές μορφές με χρυσά φωτοστέφανα. Οι πατριάρχες Αβραάμ και Ισαάκ, κάθονται σε θρόνους με τα γυμνά τους πόδια να ακουμπούν σε υποπόδια. Ο Αβραάμ κρατά στα ανοιχτά του χέρια ένα λευκό ύφασμα, ενώ ο Ισαάκ βρίσκεται σε στάση δέησης. Στην άκρη της σύνθεσης στέκεται ο δίκαιος ληστής, κρατώντας τον σταυρό του και φορώντας μόνο ένα περίζωμα, γεγονός που συμβολίζει ότι εισήλθε στον Παράδεισο γυμνός από αρετές.
Την Κυριακή των Αγίων Πάντων τιμάται η μνήμη όλων των αγίων του κόσμου: πατριαρχών, προφητών, αποστόλων, μαρτύρων, ιεραρχών και ασκητών κάθε ηλικίας και γένους.
Έτσι εκπληρώνεται ο λόγος που είπε ο Χριστός πριν από το Πάθος Του: «Καγώ εάν υψωθώ εκ της γης, πάντας ελκύσω προς εμαυτόν» (Ιωάννης ιβ΄, 32).»
Στην Ερμιόνη σήμερα γιορτάζει ο Πάνος!
Ένας ξεχωριστός εορτάζων που δεν έχει το όνομα του Παναγιώτη, αλλά φέρει το δικό του, ιδιαίτερο όνομα προς τιμήν των Αγίων Πάντων.
Του ευχόμαστε ολόψυχα Χρόνια Πολλά!
.jpg)
.jpg)
.jpg)
