Από το μολύβι στο μελάνι
Στις αρχές της δεκαετίας του 1950, οι πρώτες μας προσπάθειες στην Α΄ Δημοτικού, «ζωντάνευαν» με τα «διάσημα» μαύρα μολύβια «Faber Νο 2»! Με την καθοδήγηση των δασκάλων μας, γεμίζαμε τα 12φυλλα τετράδια με γράμματα, λέξεις και αριθμούς!
Έγραφαν μαλακά, αθόρυβα στο χαρτί, ξύνονταν εύκολα χωρίς να σπάνε και, παρά την αδεξιότητα των μικρών μας χεριών, άντεχαν σε κάθε …κακοποίηση. Δεν επέτρεπαν ατυχήματα, ενισχύοντας την αυτοπεποίθησή μας στα πρώτα μας βήματα στον κόσμο της γραφής.
Κι όταν η μύτη του μολυβιού σωνόταν, επιστρατεύονταν τα παλιά, μεταχειρισμένα ξυραφάκια των μεγάλων -οι ξύστρες ήταν πολυτέλεια που ήρθε αργότερα. Για τα λάθη υπήρχε η κλασική άσπρη γομολάστιχα, το σβηστήρι. Κι αν τύχαινε να λείπει, λίγη ψίχα από ψωμί έκανε τη δουλειά ή το σαλιωμένο δάχτυλο, που τις περισσότερες φορές τρυπούσε το λεπτό και …ανίσχυρο χαρτί του τετραδίου μας. Υπήρχαν, όμως, και τα «μαγικά» μολύβια, εκείνα που βαφτίζαμε «μελανιά». Μόλις σαλιώναμε τη μύτη τους, έγραφαν μ’ ένα βαθύ μωβ χρώμα, που θύμιζε αληθινό μελάνι! «Άθελά τους», βέβαια, άφηναν τα σημάδια τους παντού: στο στόμα, τη γλώσσα και τα δόντια μας!
Ήταν ένα μεταβατικό στάδιο, για όσα θα ακολουθούσαν…
Στην Πέμπτη τάξη περνούσαμε πια στο μελάνι, τη σκούρα, υγρή ουσία μέσα στα μικρά γυάλινα δοχεία, τα μελανοδοχεία, που γεμίζαμε ξανά και ξανά. Το βασικό μας εργαλείο ήταν ο κονδυλοφόρος, ένα απλό ξύλινο όργανο, που στην άκρη του φιλοξενούσε τη μεταλλική πένα (γραφίδα). Βουτούσαμε την πένα στο μελανοδοχείο, γράφαμε μια-δυο λέξεις στο χαρτί και ξανά το ίδιο. Υπήρχαν τριών ειδών πένες: Οι Χήνες, οι Καμπουρίτσες και οι Ιριντινόιτ. Μικροσκοπικές, μόλις τρία εκατοστά, που καθόριζαν, ωστόσο, την …καλλιγραφία μας.
Η πένα «Χήνα», με το παχύ της σώμα που κατέληγε σε δύο λεπτές ακίδες, ήταν η πρωταγωνίστρια της Καλλιγραφίας! Μας επέτρεπε, ανάλογα με το άνοιγμα των ακίδων στο χαρτί, να γράφουμε γράμματα άλλοτε ισόπαχα και άλλοτε με εναλλαγή ανάμεσα σε παχιές και λεπτές γραμμές, καλλιγραφικά.
Από την άλλη η «Καμπουρίτσα», με τη χαρακτηριστική κύρτωση στη μέση, ανάλογα με την πίεση που της ασκούσαμε, χάραζε λεπτές, αέρινες γραμμές αλλά και πιο χοντρές και επιβλητικές.
Η αδιαμφισβήτητη βασίλισσα, όμως, ήταν η «Ιριντινόιτ»! Ξεχώριζε από το όνομά της, που ήταν χαραγμένο στο επίπεδο βαθούλωμα της μέσης της. Ήταν η πιο ακριβή και υπερτερούσε από τις άλλες, καθώς η λεπτή μύτη της γλιστρούσε μαλακά στο χαρτί και σε βοηθούσε να γράφεις ωραία γράμματα. Επίσης, «φυλάκιζε» περισσότερο μελάνι απαλλάσσοντάς μας από το συνεχές βούτηγμα του κονδυλοφόρου στο μελανοδοχείο. Με μια μόνο βουτιά, μπορούσε να γράψεις τρεις ή και περισσότερες λέξεις.
Μην φανταστείτε, βέβαια, πως το γράψιμο με το μελάνι ήταν μια εύκολη υπόθεση. Πολλές φορές μουντζουρώναμε τα χέρια μας, άλλες πάλι λερώναμε τα τετράδια και τα ρούχα μας. Κι όταν χυνόταν το μελάνι ή έσταζε το μελανοδοχείο, τότε όλα γίνονταν «σύγχρηστα», μια λέξη που περιέγραφε το απόλυτο …χάος!
Η σωτηρία ήρθε με τα νέα κοκάλινα μελανοδοχεία. Στρογγυλά, λίγο μεγαλύτερα από το μπαλάκι του πινγκ-πονγκ, διέθεταν μια σταθερή βάση που τα κρατούσε «όρθια» στο θρανίο. Και το σπουδαιότερο; η τρύπα απ’ όπου βουτούσαμε τον κονδυλοφόρο ήταν έτσι φτιαγμένη που το μελάνι δεν χυνόταν εύκολα.
Σε αυτή τη συνεχή προσπάθεια με το υγρό μελάνι, ο πολυτιμότερος σύμμαχος ήταν το στυπόχαρτο. Αυτό το παχύ χαρτί, με την υψηλή απορροφητικότητα, ήταν το μόνο που μπορούσε να στεγνώνει τις λέξεις μας πριν προλάβουν να γίνουν μουτζούρα.
Ακόμα και σήμερα, ανακαλώ με θαυμασμό το κρυστάλλινο διπλό μελανοδοχείο με τους κομψούς κονδυλοφόρους, που κοσμούσαν το γραφείο του δασκάλου, όπως και το στυπόχαρτο που βρισκόταν ενσωματωμένο στην κάτω πλευρά του ξύλινου εξαρτήματος, που έμοιαζε με αιώρα!
Με τα χρόνια μελάνια σε νέα, ζωντανά χρώματα γέμιζαν τα τετράδιά μας, σηματοδοτώντας το τέλος μιας ολόκληρης εποχής.
Στα πρώτα γυμνασιακά μου χρόνια απόκτησα τον πρώτο στυλό μελάνης. Ένιωσα μια πρωτόγνωρη ελευθερία, καθώς μπορούσα να γράφω σταθερά και αδιάκοπα, χωρίς το βάρος όλων εκείνων των «σύνεργων», που με συνόδευαν μέχρι τότε. Εκείνη την περίοδο έκαναν την εμφάνισή τους και τα πρώτα στυλό διαρκείας. Στην αρχή, η χρήση τους στο σχολείο ήταν αυστηρά απαγορευμένη, ποτέ δεν κατάλαβα γιατί… Πολύ σύντομα, όμως, δεν υπήρχε μαθητής που να μην τα χρησιμοποιεί, αφήνοντας οριστικά πίσω την εποχή του κονδυλοφόρου και του μελανοδοχείου.
