Σε πολύ ζεστή ατμόσφαιρα και με ιδιαίτερο παλμό η κοπή της πρωτοχρονιάτικής πίτας της δημοτικής παράταξης «Ερμιονίδα Βήμα στο Αύριο» του Γιάννη Μαργέτα επικ. μείζονος αντιπολίτευσης του Δήμου μας…

Την εκδήλωση λάμπρυνε περισσότερο ο παραμυθένιος εορταστικός στολισμός του κοσμικού κέντρου «ΓΑΝΩΣΗΣ» στο λιμάνι της Ερμιόνης…

Την έναρξή της εκδήλωσης   έκανε ο κ. Μαργέτας αφού είχε λάβει προηγουμένως, τις ευχές όλων των παρευρισκόμενων για την ονομαστική του γιορτή…

Ωστόσο, αρχικά με την εκτενή ενημέρωση που μας έκανε για την αλγεινή κατάσταση που επικρατεί στον Δήμο μας και την απόλυτη ευθύνη έχει η δημοτική αρχή, τα συναισθήματα των συγκεντρωμένων έγιναν ανάμεικτα, καθώς περιέγραψε με μελανά χρώματα και αναφορές  την όλη κατάσταση… ( θα αναφερθουμε σε μερικά στη συνέχεια...) 

Με τον ίδιο τρόπο, τοποθετήθηκαν και οι δημοτικοί σύμβουλοι της παράταξής του στη συνέχεια, όταν προσκλήθηκαν για τις ευχές τους…

 Το ρεπορτάζ    μόλις άρχισε και συνεχίζεται ….

Σήμερα 7 Ιανουαρίου γιορτάζουμε τη Σύναξη του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου -που αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες ημέρες της Ορθόδοξης Εκκλησίας!!……

Στην Ερμιόνη γιορτάζει το ιστορικό εξωκκλήσι στην νότια είσοδο του πευκοδασυλλίου στο «Μπίστι»

Για την ιστορία να πω πως το πρώτο νεκροταφείο της Ερμιόνης ήταν εκεί βόρεια από το εκκλησάκι. Εγώ θυμάμαι στα πολύ παιδικά μου χρόνια μερικούς σταυρούς που είχαν απομείνει, όταν σταμάτησε η λειτουργία του και οι ταφές των νεκρών γινόντουσαν στο κοιμητήριο του Αγ. Ανδρέα.  

Σύφωνα με διηγήσεις, η  πομπή με τους νεκρούς ακολουθούσε τη διαδρομή από τους πρώτους πλακόστρωτους δρόμους της Ερμιόνης στα Μαντράκια, στο στενό δρόμο ανατολικά από τη σημερινή καφετέρια «ΕΡΜΙΟΝΙΣ» περνούσε στον νότιο αύλιο χώρο του Δημοτικού σχολείου και από ένα στενό μονοπάτι κατέληγε στο νεκροταφείο του Αϊ Γιάννη.  

Ακόμα θυμάμαι  την μητέρα μου που μου έλεγε, πως οικογένειες ναυτικών και ψαράδων που ταξίδευαν, τις φουρτουνιασμένες ημέρες πήγαιναν στο εκκλησάκι του Αγίου που ήταν δίπλα στην άγρια θάλασσα και άναβαν τα καντήλια του και προσευχόντουσαν για καλά ταξίδια των συζύγων, των παιδιών τους και των αδελφών τους …

Έτσι αυτές οι θύμισες (με αυτές ζω τώρα στη μεγάλή μου ηλικία) με οδήγησαν εκεί να κτυπήσω την καμπάνα του και να απαθανατίσω την νέα εικόνα του εξωκλησιού - που όπως το γνωρίασαμε εμείς είναι η αυθεντική, - μετά το ξήλωμα του υπόστεγου με όλα τα θλιβερά… που δημιουργούσε ιδίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες…  

Κλείνοντας θέλω να ευχηθώ ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ με ΥΓΕΙΑ σε όλους τους εορτάζοντες, και κυρίως, 

στον Πρωτοπρεσβύτερο της ενορίας του κεντρικού Ι. Ν. Ταξιαρχών π. Ιωάννη Αμπελά, 

στον Δήμαρχό μας Γιάννη Γεωργόπουλο που του εύχομαι δημοτικό έργο με φώτιση και καλή διαχείριση των κοινών μας υποθέσεων … 

στον επικεφαλής της Αξιωμ. αντιπολίτευσης Γιάννη Μαργέτα, με καλό αντιπολιτευτικό έργο… 

στον αγαπητό φίλο και συμμαθητή μου Γιάννη Σπετσιώτη στον οποίο τιμής ένεκεν του αφιερώνω αυτό το ρεπορτάζ,  - επειδή και αυτός εκτός πολλών άλλων και σημαντικών αρθρογραφεί και συγγράφει για την ιστορία και τις παραδόσεις της ιδιαιτέρα μας πατρίδα – την Ερμιόνη.

Τέλος να μην ξεχάσω τις ευχές μου στην Ιωάννα Αν. Βλάσση, - την πιο φανατική αναγνώστρια  του blog και συνοδοιπόρο μου ….

 ΣΤΑΜ. ΔΑΜΑΛΙΤΗΣ

Με λαμπρότητα ο εορτασμός των Θεοφανίων με την κατάδυση του Σταυρού και της εικόνας της βαπτίσεως του Χριστού στο λιμάνι της Ερμιόνης…

 

Το Σταυρό ανέσυρε ο Αναργυρος Κόντος

Την εικόνα ο Λευτέρης Ν. Στεργίου 

ΦΩΤΟ - ΣΤΑΜ. ΔΑΜ. 

Όλα έτοιμα για τον εορτασμό των Θεοφανίων με την κατάδυση του Τίμιου Σταυρού και της εικόνας της βαπτίσεως του Χριστού, στο λιμάνι της Ερμιόνης…

Σύμφωνα με το περιλάλητο έθιμο «Γιάλα – Γιάλα»....

Με τόσες θύμισες  και βιώματα από τα παιδικά μου χρόνια και συμμετοχή σ’ αυτό το έθιμο και ως διοργανωτής,  αισθάνομαι κάτι να με ξενίζει με τις εικόνες των ημερών μας σε ό,τι αφορά τα διαφορετικά σκαριά των σκαφών που στολίζουν, που από εκεί πέφτουν τα παιδιά να ανασύρουν το Σταυρό και την εικόνα. 

Αναφέρομαι στα ιστορικά σκαριά τύπου «παπαδιά» που σήμερα δεν υπάρχουν...

Αυθεντική εικόνα με βάρκα τύπου «παπαδιά» στολισμένη για το «Γιάλα – Γιάλα» το 1964  - Ενδιάμεσα ο γράφων, ως ένας από τους διοργανωτές του εθίμου…

========================================================================================================================================= 

 

Πολλές είναι και οι αναφορές μου σχετικά με το έθιμο από το 1999 στον έντυπο Τύπο και 10 χρόνια μετά μέχρι σήμερα  στον ηλεκτρονικό Τύπο (στο blog μου) που έχω ξετυλίξει όλες τις πτυχές του ξεχωριστού εθίμου, το μοναδικό σε όλη την Ελλάδα – όπως συζητιέται από τους πολλούς ξένους επισκέπτες που έρχονται αυτή την ημέρα εδώ στην Ερμιόνη να το παρακολουθήσουν … 

ΣΤΑΜ ΔΑΜΑΛΙΤΗΣ 

 Υστερόγραφο: 

- ΦΩΤΟ - Τώρα τα παιδιά του Σταυρού - έτσι τα αποκαλούμε από τα παλιά χρόνια- τραγουδούν  στους δρόμους της Ερμιόνης τραγούδια του εθίμου, όπως συνηθίζεται, συνεχίζοντας το αέναο ταξίδι του, στον τόπο και στον χρόνο...

========================================================================================================================================================

2001 Θεοφάνια στην Ερμιόνη με «Γιάλα - Γιάλα»...

...γράφοντας πριν 25 χρόνια στην καθημερινή εφημερίδα "ΑΡΓΟΛΙΔΑ" 

Από το 1999 κάθε φόρα τέτοια μέρα και μια διαφορετική αναφορά 

στον αργολικό Τύπο, ξετυλίγοντας όλες τις πτυχές του εθίμου!!! 

Από το έντυπο αρχείο μου....

Ασπρόμαυρες Φώτο - Στέφος Αλεξανδρίδης +

"Τελώνια" -> δοξασίες και παραδόσεις των λαών και στον δικό μας ...

 ΚΛΙΚ ΕΔΩ >>> Τα 23 Τελώνια που ελέγχουν τη ψυχή ...

Κατά τις δοξασίες των ανατολικών λαών τα τελώνια είναι δαιμονικά όντα προικισμένα με πολύ μεταμορφωτική δύναμη, όχι πάντα επιβλαβή για τους ανθρώπους, αλλά κυρίως με διάθεση να πειράζουν, να ενοχλούν και να φοβίζουν. 

Κατά τις δοξασίες εισέρχονται νύκτα στις οικίες και παραλαμβάνουν τους κοιμώμενους (επί τω πλείστον) παιδιά και τους μεταφέρουν σε απόμακρα μέρη για να διασκεδάσουν από την έκπληξη που θα αισθανθούν οι αφυπνιζόμενοι ή ακόμη αντ΄ αυτών κρύβουν αντικείμενα της οικίας για να εκνευρίσουν τους κατόχους αυτών.

Παρουσιάζονται με μορφή γάτας, σκύλου, πιθήκου αλλά και ως άνθρωποι πελώριοι και τρομεροί ή σαν όμορφες κοπέλες. Ζουν συνήθως σε φρεάτια, πηγάδια, σπήλαια, γεφύρια, ανεμόμυλους και σε ερείπια. Γενικά έχουν πολλές ομοιότητες με τα αερικά, τα τζίνια, τους βρυκόλακες, τους καλικάντζαρους, τα χαμοδράκια, τους ανασκελάδες κλπ.

Στην εκκλησιαστική γλώσσα αποτελούν πονηρά πνεύματα που συναντούν καθ΄ οδό οι ψυχές όταν αποδημούν: «Τα πνεύματα αυτά ανακρίνουν τις ψυχές και των μεν δικαίων παραδίδουν στους αγγέλους οι οποίοι και θα τις οδηγήσουν στη συνέχεια στο Παράδεισο, ενώ των αδίκων τις οδηγούν τα ίδια αυτά στην κόλαση».

Ως αντίστοιχα τέτοια τελώνια οι Έλληνες ναυτικοί αναγνωρίζουν μόνο τους Άγιους Νικόληδες ή Νικολήδες και τη Γοργόνα, την αδελφή του Μεγαλέξανδρου.

 

ΕΥΧΕΣ από ένα ΦΙΛΟ που ως ξένος αγάπησε με τα εφηβικά του αισθήματα την Ερμιονίδα και με το συγγραφικό του έργο την ύμνησε ! ....

 Σαν σήμερα το 2020 από την Ολλανδία…

Όταν το παρόν και το μέλλον προβάλει  ζοφερό(!)

-  γυρίζουμε στο παρελθόν …

Θοδωρή αντεύχομαι και κυρίως ΥΓΕΙΑ!!!....

ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΔΑΜΑΛΙΤΗΣ 

Τα αθρόα κρούσματα της θλίψης, της καταισχύνης και της χυδαιότητας του καιρού μας …

Είναι κάποιοι εδώ στο Δήμο μας, που νομίζουν πως βρήκαν την προσωπικότητά τους στο facebook...

Χρόνια τώρα με την παρέα τους, διαβαίνουν την ολισθηρή ατραπό που έχουν επιλέξει, χωρίς καμία ντροπή και αξιοπρέπεια, αφού δεν έχουν...

Συμβουλευθείτε τους δικηγόρους σας, εάν τα λόγια μου είναι μηνύσιμα …

Ξέρετε που θα με βρείτε…

ΣΤΑΜ. ΔΑΜ.

Συγκινητικά παραλειπόμενα από τιμητική εκδήλωση βράβευσης επιτυχόντων μαθητών στα Α.Ε.Ι. - Τ.Ε.Ι.της χώρας στις 7 Ιανουαρίου 2014 στο πρώην δημαρχείο Ερμιόνης.

Εάν αυτό που παρουσιάζει ανάγλυφα η εικόνα,δεν είναι αυτό που πραγματικά λέμε ευτυχία, τότε  πως στοιχειοθετείτε  και ερμηνεύεται όρος;; 

Αμέσως μετά το πέρας της εκδήλωσης ο παππούς Στυλιανός Δημαράκης  μου ζήτησε να φωτογραφηθεί με τον εγγονό του Στυλιανό Δ. ο οποίος εισήχθηκε στη σχολή  "Αγροτική Οικονομία & Ανάπτυξη του Πανεπιστημίου Αθηνών" 

Επιστήμη χρήσιμη για τις επιχειρήσεις του παππού και του πατέρα του,-(ελαιοκτήματα, ελαιουργείο, εργαστήριο τυποποίησης και εμπορίας ελαιολάδου) 

Το ότι ο παππούς κρατάει σφιχτά στα χέρια του το τιμητικό βραβείο  που απονεμήθηκε στον εγγονό του πριν λίγο, αυτό τα λέει όλα... 

Ευχόμαστε από τα βάθη της καρδιάς μας,  να έχει όλη η οικογένεια υγεία και μακροημέρευση, πάντα επιτυχίες και να μη τους ζηλέψει ποτέ η μοίρα....

ΣΤΑΜ. ΔΑΜ.

Προς τους ελεεινούς προπαγανδιστές και τραμπούκους του Δήμου μας..

Ξαφνικά αμέσως μετά τη ανάρτησή μου  το φρεάτιο άδειασε  σταμάτησε και η ηλεκτρική αντλία να βγάζει νερά….

Κοιτάξετε τις εικόνες και κρίνετε τους άθλιους με τα χυδαία και προπαγανδιστικά σχόλιά τους…

Αλλά δεν φταίνε αυτοί, αλλά αυτοί... που τους μαζεύουν στην αυλή του Δήμου... 

– Πότε εδώ, και πότε εκεί, και πότε πάρα πέρα…

ΣΤΑΜ. ΔΑΜΑΛΙΤΗΣ  

Αυτές τις εικόνες βλέπουμε πριν τις γιορτές νότια από το δημοτικό γυμναστήριο και τα γραφεία του Ν.Ο.ΕΡ. στην Ερμιόνη...

Η διοίκηση της ΔΕΥΑΕΡ οφείλει να μας δώσει εξηγήσεις γιατί συμβαίνει αυτό και μια ηλεκτρική αντλία, αντλεί ακαταπαύστως νερά ύδρευσης ή αποχέτευσης και τα εκβάλλει στο βαθούλωμα που υπάρχει στο δάπεδο του χώρου, ενώ η υπερχείλιση καταλήγει στη θάλασσα, όπως δείχνουν οι εικόνες που σας δίνουμε….

Θέλουμε να ξέρουμε αν θα αποκατασταθεί το πρόβλημα και πότε…   

ΣΤΑΜ. ΔΑΜΑΛΙΤΗΣ

Παραμονή το βράδυ της Πρωτοχρονιάς η καρδιά της Ερμιονίδας κτύπησε στο σαλόνι του κοσμικού κέντρου «ΓΑΝΩΣΗΣ» στην Ερμιόνη ....

«Ο Νέος Χρόνος 2026 το βρήκε ανοικτό με το εορταστικό ρεβεγιόν που είχε διοργανώσει η δ/νση και επισκέφθηκε τους θαμώνες του, να τους αναγγείλει τον ερχομό του»…

Ο διαχειριστής του blog  εύχεται -> 

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ με ΥΓΕΙΑ & ΕΙΡΗΝΗ στους Λαούς της γης…

Να ηρεμήσει η ψυχή μας και να λευκανθεί, από το ζόφο και την μαυρίλα που την πλημυρίζει …

ΣΤΑΜ. ΔΑΜ.

Τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς 1950 -51 και το λαχείο που ΘΑ φτιάχναμε δικό μας σπίτι…

 Άκουγα από μικρό παιδί, την ιδιοκτήτρια του σπιτιού που νοικιάζαμε να βρίζει και να απειλεί τη μητέρα μου -> «θα σας πετάξω έξω από το σπίτι» τις έλεγε,  όταν καθυστερούσαμε να πληρούσε το νοίκι - λόγω μεγάλης φτώχειας….  Εγώ μικρό παιδί (5- 6 χρονών) τα άκουγα  όλα αυτά και πικραινόταν η ψυχή μου…Άκουγα και τη μητέρα μου που προσευχόταν και έλεγε: «Παναγία μου δεν μας πέφτει ένα λαχείο να φτιάξουμε το δικό μας σπίτι»...

Έτσι παραμονή πρωτοχρονιάς αυτών των χρόνων λέω της μητέρας μου θα πάω να πω τα κάλαντα, που μου είχε μάθει να λέω με την κρητική παράδοση....

Γυρίζω το βράδυ στο σπίτι και λέω στη μητέρα μου, θέλω με τα χρήματα που μάζεψα, να αγοράσω ένα λαχείο… 

Με παίρνει ο πατέρας μου από το χέρι και πηγαίνουμε στο λιμάνι στο "πολυκατάστημα" της εποχής του κυρ. Αλέκου – του Γκόγκου  και αγοράζουμε το λαχείο. Μας λέει καλορίζικο ο κυρ Αλέκος και εγώ πανευτυχής γυρίζομε με τον πατέρα μου στο σπίτι. 

ΦΩΤΟ από το αρχείο της Βιβής Σκούρτη

Στο κατώφλι του σπιτιού μας περίμενε  η μητέρα μου. Εγώ, έμπλεος χαράς και ευτυχίας, της λέω με την αγνή παιδική μου ψυχή και σκέψη, -> «Πήραμε το λαχείο θα φτιάξουμε το δικό μας σπίτι όπως παρακαλείς την Παναγία» … (νόμιζα, πως αγοράζοντας το λαχείο, κερδίζαμε και τα χρήματα για να φτιάξουμε το σπίτι!...) 

Η μητέρα μου το κατάλαβε… έκανε νόημα στον πατέρα μου, με αγκάλιασε με αναφιλητά και πολύ συγκίνηση και περάσαμε  στο σπίτι και έβαλε το λαχείο στο εικονοστάσι.... 

Τώρα στα 81 μου χρόνια, έτσι θυμάμαι την πιο ευτυχισμένη πρωτοχρονιά της ζωής  μου!!! ...

Θέλω να πω στα σημερινά μικρά παιδιά αλλά και στα μεγαλύτερα, πως εμείς στα χρόνια μας - τα παιδικά, τα περισσότερα παιδιά έτσι γαλουχηθήκαμε και αυτό φαίνεται, ήταν και το μυστικό της προόδου μας!!

Κλείνοντας, ως μόνιμη επωδό… απευθύνομαι για μια ακόμα φορά στον Δήμαρχο Ερμιονίδας, πως έβαλε λάθος άνθρωπο – δημότη σημάδι! ... για να ικανοποιήσει τις φιλοδοξίες του…

Ο Σταμάτης Δαμαλίτης έρχεται από πολύ μακριά... 

και με χιλιάδες εμπειρίες στη ζωή του!...

Εσείς κ. Δήμαρχε μπορείτε και αυτή την Πρωτοχρονιά να κόψετε όσες πίτες θέλετε, και να βραβεύσετε με τιμητικές πλακέτες και λόγια επαινετικά τους πολίτες τις επιλογής σας, με απώτερο σκοπό…. 

Εγώ και άλλοι ομοϊδεάτες μου, έχουμε άλλα ιδανικά, αρχές και αξίες στη ζωή μας και με αυτά πορευόμαστε…

ΣΤΑΜ. ΔΑΜΑΛΙΤΗΣ       

Ελπίζουμε ο Νέος Χρόνος 2026 να μας έρθει με ΥΓΕΙΑ, ΕΙΡΉΝΗ στους λαούς της γης, αγάπη και αλληλεγγύη στις ανθρώπινες κοινωνίες ! …

Η ανατολή του Νέου Χρόνου να βρει τους Έλληνες και όλους του Λαούς της Γης, με ακμαία την Αισιοδοξία και την Ελπίδα!

 Απαραίτητη προϋπόθεση, για να γίνει πραγματικότητα η αναζήτηση τους, για μια χαρούμενη και με ελευθερίες ευτυχισμένη ζωή, χωρίς μέτρα και αποστάσεις ...

  Ο διαχειριστής του blog 

ΣΤΑΜ. ΔΑΜΑΛΙΤΗΣ

Πρωτοχρονιάτικες αναμνήσεις στην Ερμιόνη με την ιδιαίτερη γραφή του Γιάννη Μ. Σπετσιώτη ....

 

Παραμονή, 31 Δεκεμβρίου

Τελευταία ημέρα του χρόνου και η εκκλησία μας γιορτάζει την οσία Μελάνη. Παραμονή, όμως, και της δεύτερης μεγάλης γιορτής του 12ημέρου. Αύριο, Πρωτοχρονιά, γιορτάζεται η Περιτομή του Χριστού και ο Άγιος Βασίλειος. Και τι σύμπτωση! Η Αγία Μελάνη και ο Άγιος Βασίλειος, όπως μας λέει ο συναξαριστής, διέθεσαν τις περιουσίες τους για να ανακουφίσουν τον πόνο των ασθενών και τις στερήσεις των φτωχών.

Τα κάλαντα

Από το πρωί τα παιδιά ξεχύνονταν στους δρόμους για να πουν τα κάλαντα, όπως έκαναν και την παραμονή των Χριστουγέννων.

Αρχιμηνιά και αρχιχρονιά/Ψιλή μου δεντρολιβανιά…

Οι νοικοκυρές ανοίγουν τα σπίτια τους, τα φιλεύουν με τα παραδοσιακά γλυκά των ημερών, κουραμπιέδες και μελομακάρονα, μα εκείνα περιμένουν και τον …κόπο τους. Κάποια πρωτοτυπούν και αντί για τα συνηθισμένα κάλαντα λένε τα…

Και νέο έτος αριθμεί/η του Χριστού Περιτομή

και η μνήμη του Αγίου/Ιεράρχου Βασιλείου…

στον ίδιο σκοπό με το «Αρχιμηνιά…».

Ο Αντώνης Δ. προτιμούσε τ’ αρβανίτικα κάλαντα:

Μίρσε τε βίνjε βίτι ι ρι/Καλώς ήρθε ο νέος χρόνος

Μίσε τε να πέλκj ένjε/Καλά να μας αρέσει

Γκjεγκjουνιβλέζεργκjεγκjουνι/Ακούστε αδέλφια ακούστε…*¹

Λέγανε τα παιδιά τα κάλαντα όλο το πρωινό και, με μια μικρή διακοπή το μεσημέρι, συνέχιζαν μέχρι που έπεφτε το σκοτάδι και επέστρεφαν στο σπίτι. Μετρούσαν τον …κόπο τους, σχεδίαζαν τις αγορές τους και ετοιμάζονταν για την επομένη.

Ο ρόλος

Γύρω στις δέκα, οι μεγαλύτεροι, άρχιζαν να μαζεύονται στα Μαντράκια, για τον «ρόλο», το παιχνίδι των ημερών. Μέσα στις επόμενες ώρες τα Μαντράκια ασφυκτιούσαν από κόσμο. 

Από τη μια άκρη μέχρι την άλλη ομάδες παιχτών έστριβαν τα χάλκινα νομίσματα του Όθωνα, τις ασημένιες δεκάρες του Γεωργίου Α΄ καθώς και κέρματα της εποχής. Πολλοί περίεργοι «κύκλωναν» τις ομάδες του ρόλου και σχολίαζαν κερδισμένους και χαμένους άλλοτε με νεύματα και άλλοτε με φωνή, που μόλις ακουγόταν... Ο ρόλος, έτσι και ξεκινούσε την παραμονή, σταματημό δεν είχε! Θυμάμαι ομάδες που κρατούσαν το παιχνίδι μέχρι τα μεσάνυχτα της επομένης! Όταν έπεφτε το σκοτάδι οι παίχτες στήνονταν κάτω από το φως της κολώνας. Μερικοί από αυτούς το εκμεταλλεύονταν και πετούσαν το νόμισμα χωρίς περιστροφή. Έστριβαν, όπως λέγαμε, «κοκράνικα»!

Μερικές χρονιές το κρύο ήταν τσουχτερό και άλλες η δυνατή βροχή απειλούσε να διακόψει το παιχνίδι. Οι …προνοητικοί άνοιγαν τις ομπρέλες τους. Τα χέρια, ξυλιασμένα, με δυσκολία έστριβαν το νόμισμα. Τα κορμιά έτρεμαν από το κρύο, την υγρασία και την αγωνία του παιχνιδιού, που συνεχιζόταν χωρίς σταματημό. Στην άλλη πλευρά της πόλης, στα καφενεία του Λιμανιού, στρώνονταν οι πράσινες τσόχες για το 31 και τ’ άλλα τυχερά παιχνίδια, καθώς το βράδυ της παραμονής, έστω και σιωπηρά, όλα επιτρέπονταν…

Η αλλαγή του χρόνου

Τα μεσάνυχτα, όταν το ρολόι της Παναγίας χτυπούσε δώδεκα φορές, οι καμπάνες και των δύο εκκλησιών σήμαιναν ακατάπαυστα και άναρχα διαλαλώντας την έλευση του νέου χρόνου. Εμείς, μικρά παιδιά, απολαμβάναμε την …«ταραχή» στα ζεστά μας σκεπάσματα.

Συνέβαιναν, όμως, και πολλά ευτράπελα μεταξύ των επίδοξων «καμπανοκρούστηδων» και των υπεύθυνων των ναών με αποκορύφωμα τα γεγονότα του 1969, όταν χρειάσθηκε η επέμβαση της αστυνομίας για να βρεθεί λύση. Για λίγα χρόνια ακόμη οι καμπάνες συνέχισαν να σημαίνουν στην αλλαγή του χρόνου, «υπό επιτήρηση»…

Το έθιμο τελείωσε άδοξα στα μέσα της 10ετίας του 1970. Άλλωστε μετά από μερικά χρόνια τα σχοινιά στις καμπάνες καταργήθηκαν και οι κωδωνοκρουσία γινόταν με …«εντολή» της ηλεκτροκίνησης. Επανήλθε, αν είμαι καλά πληροφορημένος, τα τελευταία χρόνια, αφού προηγήθηκε συνεννόηση τού τότε Προέδρου της Κοινότητας Ι. Γ. με τον εφημέριο του Ναού. Τα «περί καταργήσεως των καμπανοκρουσιών» για την αλλαγή του χρόνου γράφονται με κάθε επιφύλαξη.

Ο ασπροπόδαρος (αρβ. Κ-μπ-μπάρδης)

Προτού χτυπήσουν οι καμπάνες της πρωτοχρονιάτικης λειτουργίας στους δρόμους της Ερμιόνης έκαναν την εμφάνισή τους οι Ασπροπόδαροι! Παιδιά, που είχαν στη ζωή και τους δύο γονείς, θα έκαναν το καλό ποδαρικό στα σπίτια που τους το είχαν ζητήσει. Χτυπούσαν την πόρτα του σπιτιού και έμπαιναν προσεχτικά μέσα με το δεξί. Οι νοικοκυραίοι τα καλοδέχονταν με χαμόγελα, όνειρα και ελπίδες. Τα ασήμωναν βάζοντας στην κάλτσα του δεξιού ποδιού χρήματα, τυλιγμένα «συμβολικά» σε ολόλευκο βαμβάκι. Του πρόσφεραν γλυκίσματα και δώρα. Η μικρή τελετή τελείωνε με την ανταλλαγή των ευχών και το ζεστό ξεπροβόδισμα του Ασπροπόδαρου.

-      Άντε πουλάκι μου, να μας φέρεις και φέτος τύχη, όπως πάντα. Να είσαι καλότυχος! Πολλές φορές βέβαια το σκηνικό ήταν «σοφά σκηνοθετημένο» και γινόταν κατόπιν προσυνεννόησης προκειμένου οι ευχές να… «πιάσουν» και η οικογένεια να έχει όλα τα καλά του Θεού! Προτιμούσαν πάντοτε τα μικρά παιδιά που η τύχη τους ακόμη είναι αδούλευτη «για να ανοίξει το σπίτι». Εγώ, για χρόνια πήγαινα Ασπροπόδαρος «στην κυρά Μαριγούλα του μπάρμπα Γαβρίλη του Γεωργίου, του ταχυδρόμου», που κάθονταν δίπλα στο πατρικό μου σπίτι. Ήμουν το γούρι τους!

Ανήμερα στην εκκλησία

Δεξιοτέχνης ο παπα-Μιχάλης στο ταυτόχρονο χτύπημα της μεγάλης και της μεσαίας καμπάνας έδινε το σύνθημα για το ξεκίνημα του όρθρου της εορτής. Σηκωνόμαστε γρήγορα και η πρώτη μας δουλειά ήταν ν’ ανοίξουμε τα διπλωμένα χαρτιά με τους μπο(υ)ναμάδες, που μας είχε φέρει ο Αϊ - Βασίλης. Θυμάμαι εκείνα τα δώρα… Ήσαν όμορφα, φτηνοπράγματα που γέμιζαν τις ώρες του παιχνιδιού τις επόμενες μέρες...

Με τη δεύτερη καμπάνα, γύρω στις οκτώ, ο κόσμος άρχιζε να γεμίζει τις εκκλησίες. Στη θεματογραφία των ύμνων του όρθρου συνδέεται αριστοτεχνικά το περιεχόμενο των δύο εορτών της Περιτομής και του Αγίου Βασιλείου. Ακολουθεί η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, ακούγεται το μεγαλυνάριο «Τον Ουρανοφάντορα του Χριστού…» και διαβάζεται η οπισθάμβωνος ευχή, «Ο θυσίαν αινέσεως…». Γύρω στις 10:30 π.μ. χαρμόσυνες κωδωνοκρουσίες αναγγέλλουν το τέλος της λειτουργίας. Οι πιστοί ανταλλάσσουν τις καθιερωμένες ευχές «Χρόνια Πολλά - Καλή Χρονιά» και επιστρέφουν στα σπίτια τους.

Υπήρχε η συνήθεια από τις αρχές του 20^ου αιώνα, ίσως και παλαιότερα, την ημέρα της Πρωτοχρονιάς ο οικείος Μητροπολίτης να λειτουργεί στην Ερμιόνη. Σύμφωνα μ’ αυτά που αναφέρει ο Νικόλαος Χαλιορής στο βιβλίο του «Υδρέικα Λαογραφικά -  Πειραιεύς 1931», ο Μητροπολίτης έφευγε λίγες μέρες πριν από τα Χριστούγεννα από την έδρα του και ανήμερα της εορτής λειτουργούσε στο Κρανίδι και επέστρεφε στην Ύδρα τα Θεοφάνια. Έτσι μοίραζε τις τρεις μεγάλες εορτές: Χριστούγεννα στο Κρανίδι, Πρωτοχρονιά στην Ερμιόνη, Θεοφάνια στην Ύδρα.

Το κόψιμο της βασιλόπιττας

Στα ερμιονίτικα σπίτια το κόψιμο της βασιλόπιττας, φτιαγμένης με αγνά υλικά και με τον παρά (νόμισμα), που είχε βάλει η νοικοκυρά, γινόταν συνήθως την ώρα του μεσημεριανού τραπεζιού. Την έκοβε ο πατέρας, πριν από το φαγητό, σε ισομεγέθη κομμάτια ως εξής: Το πρώτο, το αφιέρωνε στον Χριστό, το δεύτερο στην Παναγία και το τρίτο στην ημέρα και στον Μέγα Βασίλειο. Τα υπόλοιπα μοιράζονταν στα μέλη της οικογένειας αρχίζοντας από τον πατέρα, τη μητέρα και τα παιδιά κατά ηλικία. Αν υπήρχαν παππούδες και γιαγιάδες έκοβε και σ’ αυτούς κομμάτι, όπως και στους συγγενείς και φίλους που παρευρίσκονταν στο πρωτοχρονιάτικο τραπέζι. Το προτελευταίο κομμάτι ήταν του φτωχού και το τελευταίο του σπιτιού, των κτημάτων και των άλλων περιουσιακών στοιχείων.²

Μετά το φαγητό, αν ο τυχερός ήταν μέλος της οικογένειας, έδινε τον παρά στη μητέρα που το φύλαγε στα εικονίσματα, για να φέρνει πάντα το καλό και την ευλογία στο σπίτι. Αν υπήρχαν μικρά παιδιά στο τραπέζι για να μη στεναχωρηθούν και κλάψουν, η μητέρα συνήθως, έκρυβε στο κομμάτι τους ένα νόμισμα για να πιστεύουν ότι αυτά είναι τα τυχερά της χρονιάς. Το ίδιο άλλωστε γίνεται και στις μέρες μας…

Αρχές της 10/ετίας του 50. Ήμουν μαθητής της Β΄ τάξης του Δημοτικού, όταν η δασκάλα, μετά τις γιορτές, μάς έβαλε έκθεση με θέμα πώς περάσαμε τις διακοπές των Χριστουγέννων. Μας είπε, μάλιστα, ότι μπορούμε να γεμίσουμε και τις δυο σελίδες του τετραδίου μας, καθώς θα έχουμε να γράψουμε …πολλά! Ένας συμμαθητής, αφού έγραψε πέντε-έξι γραμμές για το πώς πέρασε τις ημέρες αυτές, στάθηκε στο κόψιμο της πίτας και έγραψε: «Κόψαμε και την πίτα και τον παρά τον βρήκα εγώ». Στη συνέχεια γέμισε και τις δύο σελίδες με τη φράση: «Εγώ τον βρήκα τον παρά, εγώ τον βρήκα τον παρά, εγώ τον βρήκα τον παρά….». Τελικά η δασκάλα ρώτησε τους δικούς του, αν πραγματικά τον είχε βρει και για τον λόγο αυτό είχε μεγάλη χαρά. Οι γονείς, όμως, το διέψευσαν και είπαν ότι ο παράς έπεσε στην αδελφή του!

Σήμερα, εβδομήντα και πλέον χρόνια μετά, κάποια από τα έθιμα αυτά ο οδοστρωτήρας του χρόνου τα εξαφάνισε. Όσα κατάφεραν να διατηρηθούν, έγινε αντιληπτό ότι έπρεπε να εκσυγχρονισθούν, για να μπορέσουν να επιζήσουν!

ΣΗΜ.

1.   Τα αρβανίτικα κάλαντα θυμήθηκε το καλοκαίρι του 2003 σε εκδήλωση του Ερμιονίτικου Συνδέσμου για τους Αρβανίτες και την αρβανίτικη γλώσσα στην Ερμιόνη, ο αείμνηστος καθηγητής των Μαθηματικών, Κώστας Παπαμιχαήλ, ένας γνήσιος Ερμιονίτης...

Άλλωστε σε πολλές περιοχές της νησιώτικης και στεριανής Ελλάδας λέγονται κάλαντα με διαφορετικούς σκοπούς, στίχους και ντοπιολαλιές, που τα συνοδεύουν ενδιαφέροντα, ήθη, έθιμα και παραδόσεις.

2.   Την ειδική αυτή τελετή γύρω από την πίτα, με το ιεραρχικό μοίρασμα των κομματιών για την ανεύρεση του παρά από τον τυχερό του τραπεζιού, λέγεται ότι την έφεραν στην Ελλάδα οι Φράγκοι με τις Σταυροφορίες.